Zodra de dagen korter worden, merken veel mensen dat hun energie wegzakt. Je slaapt langer, hebt meer trek in zoet en zoutig eten en het kost moeite om ‘s ochtends op gang te komen. Voor een deel van hen gaat die winterdip over in een echte winterdepressie. Een daglichtlamp wordt dan vaak genoemd als eenvoudige oplossing, maar wat doet zo’n lamp eigenlijk, en wat mag je er realistisch van verwachten?
In dit artikel lees je hoe lichttherapie werkt, welke lichtsterkte nodig is om effect te hebben en waar je op let als je zelf een lamp wilt aanschaffen.
Waarom licht zoveel invloed heeft
Je lichaam heeft een interne klok die grotendeels wordt bijgesteld door licht. Fel ochtendlicht dat via je ogen binnenkomt, geeft je hersenen het signaal dat de dag begonnen is. De aanmaak van het slaaphormoon melatonine wordt afgeremd en je wordt alerter. In de winter is het buiten ‘s ochtends vaak nog donker en ook overdag haalt bewolkt weer lang niet de lichtsterkte van een zomerdag.
Daardoor kan je biologische klok gaan verschuiven. Je voelt je langer slaperig en je stemming kan dalen. Een daglichtlamp probeert dat tekort aan fel licht aan te vullen, precies op het moment dat je lichaam het nodig heeft.
Hoeveel lux is nodig?
De lichtsterkte wordt gemeten in lux. Gewone verlichting in huis komt meestal niet verder dan een paar honderd lux. Voor lichttherapie wordt doorgaans 10.000 lux aangehouden, gemeten op de afstand waarop je zit. Bij die sterkte is ongeveer een halfuur per dag vaak voldoende. Een lamp met 2.500 lux kan ook werken, maar dan heb je al snel twee uur nodig.
Let goed op die afstand. Een lamp die 10.000 lux haalt op 20 centimeter, geeft op 50 centimeter veel minder licht. Fabrikanten vermelden meestal bij welke afstand de opgegeven waarde geldt. Kijk daar dus naar in plaats van alleen naar het grote getal op de verpakking.
Zo gebruik je een daglichtlamp
Het beste moment is de ochtend, kort na het opstaan. Je hoeft niet recht in de lamp te staren; het licht moet wel schuin van voren in je ogen vallen. Je kunt ondertussen gewoon ontbijten, lezen of je mail bekijken. Gebruik je de lamp laat op de avond, dan kan dat juist je slaap verstoren.
Verwacht geen wonderen na één sessie. Veel mensen merken na een week tot twee weken verschil in energie en stemming. Blijf de lamp daarna regelmatig gebruiken zolang de donkere maanden duren, want het effect houdt meestal niet aan als je stopt.
- Gebruik de lamp bij voorkeur binnen een uur na het opstaan.
- Houd de afstand aan die de fabrikant opgeeft.
- Begin met korte sessies en bouw rustig op.
- Wees consequent: elke dag werkt beter dan af en toe.
Waar let je op bij het kiezen?
Kies een lamp met een groot lichtoppervlak. Hoe groter het scherm, hoe makkelijker je in de lichtbundel blijft als je een beetje beweegt. Controleer ook of de lamp een UV-filter heeft, zodat je geen schadelijke straling binnenkrijgt. Een CE-markering en bij voorkeur een registratie als medisch hulpmiddel geven extra zekerheid over de veiligheid.
Verder speelt praktisch gebruik mee: een stevige voet, een verstelbare hoek en een formaat dat op je ontbijttafel of bureau past. Wil je verschillende modellen naast elkaar leggen, dan vind je op Gezondheid-advies.nl vergelijkingen en reviews van producten die invloed hebben op je gezondheid. Een wekker met lichtfunctie is overigens iets anders: die maakt het wakker worden prettiger, maar haalt meestal niet de lichtsterkte die voor lichttherapie nodig is.
Bijwerkingen en wanneer je beter eerst advies vraagt
De meeste mensen verdragen lichttherapie goed. Soms ontstaan in het begin lichte hoofdpijn, vermoeide ogen of een onrustig gevoel. Dat verdwijnt vaak als je de afstand iets vergroot of de sessies korter maakt.
Heb je een oogaandoening, gebruik je medicijnen die je gevoeliger maken voor licht of heb je een bipolaire stoornis, overleg dan eerst met je huisarts. Dat geldt ook als je somberheid zo zwaar is dat je dagelijks leven eronder lijdt. Een lamp kan dan een onderdeel van de aanpak zijn, maar is geen vervanging voor professionele hulp.